Lektury do słuchania: Janko Muzykant, Świtezianka, Sąd Ozyrysa i Mały Książę
Siedem klasycznych tytułów, które często pojawiają się na lekcjach polskiego, do poznania przed lekcją albo do powtórki. Przy każdym autor, wiek, czas trwania i podpowiedź, jak słuchać, żeby treść została w głowie.
Opublikowano
Spis treści (5)
Przed lekcją polskiego często zostaje jeden wieczór, a książka dalej leży w plecaku. Bywa też odwrotnie: lektura była dawno i trzeba ją sobie przypomnieć przed sprawdzianem. Lektury do słuchania pomagają w obu sytuacjach. Krótką balladę albo nowelę da się przesłuchać po kolacji, dłuższą książkę w kilka wieczorów albo po kawałku w drodze do szkoły. Poniżej zebraliśmy siedem tytułów z naszego katalogu, które często pojawiają się na lekcjach polskiego. Przy każdym podajemy autora, wiek, czas trwania i liczbę części.
Jedno zastrzeżenie na początek. Nie piszemy, w której klasie jest który tytuł, bo listy lektur zmieniają się razem z podstawą programową. Aktualną listę na ten rok podaje nauczyciel. Wiek przy tytule mówi, od kiedy dziecko zrozumie historię ze słuchu, a nie kiedy omawia ją szkoła.
Krótkie lektury do słuchania na jeden wieczór
Pięć tytułów poniżej trwa od 3 do 19 minut. Każdy zmieści się między kolacją a myciem zębów i zostanie jeszcze chwila na rozmowę.
- Świtezianka, Adam Mickiewicz: od 10 lat, 5 minut w 2 częściach. Ballada z tomu „Ballady i romanse”. Nocą, przy świetle księżyca, nad brzegiem Świtezi młody strzelec spotyka tajemniczą dziewczynę i przysięga jej wierność. Potem z wody wyłania się nimfa i okazuje się, ile ta przysięga jest warta. Morał jest prosty: danego słowa trzeba dotrzymać.
- Dusiołek, Bolesław Leśmian: 7 do 9 lat, 3 minuty. Ballada. Wędrowiec Bajdała zasypia w upale między szkapą a wołem i wtedy napada go dziwaczne stworzenie, Dusiołek. Bajdała budzi się w popłochu i ma pretensje do szkapy, do wołu, a nawet do samego Boga, że takiego potwora stworzył. Przy 3 minutach łatwo posłuchać dwa razy z rzędu i zastanowić się, co w tej balladzie śmieszy, a co straszy. Dziecku, które boi się ciemności, lepiej puścić Dusiołka po południu niż przed snem.
- Bajki wybrane, Ignacy Krasicki: 7 do 9 lat, 6 minut. Bajki z morałem. Każda to krótka scena ze zwierzętami albo z ludźmi, w której kryje się nauka. Po każdej warto zatrzymać się na chwilę i poprosić dziecko, żeby w jednym zdaniu powiedziało, kto postąpił głupio i czego uczy ta bajka.
- Sąd Ozyrysa, Henryk Sienkiewicz: od 10 lat, 14 minut. Przypowieść. Duchy Głupoty i Niegodziwości spierają się o duszę zmarłego ministra Psunabudesa. Spór rozstrzyga Ozyrys, bóg sprawiedliwości, któremu pomaga Mądrość. Przypowieść jest ironiczna i zabawna, a po niej dobrze zapytać dziecko, czy głupota może komuś zaszkodzić tak samo jak zła wola.
- Janko Muzykant, Henryk Sienkiewicz: od 10 lat, 19 minut. Nowela. Chłopiec ze wsi ma niezwykły talent muzyczny i słyszy muzykę wszędzie, ale w jego świecie nikt tego talentu nie dostrzega. To poruszająca opowieść o marzeniach i trudnym dzieciństwie. Nowela kończy się smutno, więc jeśli słucha też młodsze rodzeństwo, lepiej być obok i porozmawiać od razu po wysłuchaniu.
Oba utwory Sienkiewicza można zestawić w jeden dłuższy wieczór: razem trwają 33 minuty i dobrze pokazują, jak ten sam autor potrafi pisać raz z ironią, raz ze wzruszeniem. Innych klasyków, od Andersena po Tuwima, znajdziesz na liście autorów w Słuchotece.
Dłuższe lektury na kilka wieczorów
Książkę, która trwa ponad godzinę, lepiej podzielić. Oba tytuły poniżej mają części, więc przerwa wypada w naturalnym miejscu, a profil dziecka pamięta, gdzie skończyliście. Żeby słuchanie kończyło się razem z częścią, po zalogowaniu ustaw wyłącznik czasowy z końcem rozdziału albo zatrzymaj odtwarzanie sam.
- Mały Książę, Antoine de Saint-Exupéry: 7 do 9 lat, 1 godzina 31 minut w 3 częściach. Baśń filozoficzna. Pilotowi psuje się samolot na Saharze i tak zaczyna się jego znajomość z chłopcem z maleńkiej planety. Na lekcji pojawia się zwykle rozmowa z lisem i zdanie o tym, że najważniejszych rzeczy nie widać oczami, więc ten fragment warto przesłuchać dwa razy. Każda część to jeden spokojny wieczór. Zakończenie jest wzruszające, dlatego z młodszym dzieckiem warto słuchać razem.
- Opowieść wigilijna, Charles Dickens: od 10 lat, 3 godziny 35 minut w 4 częściach. Opowiadanie. Historia przemiany skąpego Scrooge’a, który w wigilijną noc odkrywa, czym są święta i co stracił przez lata. To tytuł na grudzień: jedna część na wieczór daje cztery wieczory przed świętami. Inne propozycje na ten czas są we wpisie o bajkach świątecznych do słuchania.
Kolejne tytuły według wieku znajdziesz na listach bajki dla dzieci 7 do 9 lat i bajki dla dzieci od 10 lat.
Jak słuchać lektury, żeby zapamiętać treść
Samo puszczenie lektury w tle niewiele daje. Treść zostaje w głowie, kiedy dziecko coś z nią zrobi. Kilka sposobów, które nie zajmują dużo czasu:
- Tekst obok. Teksty większości tych utworów są za darmo w bibliotece Wolne Lektury, na przykład Mały Książę. Przy balladzie albo krótkiej noweli dziecko może śledzić tekst wzrokiem i zaznaczyć zdania, które przydadzą się na lekcji jako cytat.
- Krótka notatka po każdej części. Kilka zdań w zeszycie: kto, gdzie i co się zmieniło. Po skończonym tytule kolejny nie włącza się sam. Przy książce w częściach wystarczy zatrzymać odtwarzanie po rozdziale i sięgnąć po długopis. Przy Małym Księciu i Opowieści wigilijnej z takich notatek powstaje gotowy plan wydarzeń.
- Pytania o bohatera. Czego chce? Jaki wybór podejmuje? Co go za to spotyka? Strzelec ze Świtezianki łamie przysięgę, Scrooge zmienia się w jedną noc, Janko marzy o skrzypcach. Kiedy dziecko odpowie na te pytania własnymi słowami, ma gotowy szkic odpowiedzi na lekcji.
Dobrze działa też powtórka dzień przed lekcją. Krótkie utwory warto wtedy przesłuchać drugi raz w całości, a przy dłuższych wystarczy przejrzeć notatki i włączyć ostatnią część. Młodszemu rodzeństwu, które lektur jeszcze nie ma, można w tym czasie puścić coś lżejszego, na przykład legendy polskie do słuchania albo wiersze Marii Konopnickiej.
Tydzień powtórek bez karty
Wszystkie siedem tytułów z tego wpisu jest w planie Słuchoteki, a fragment każdego włączysz na jego stronie bez konta. Na darmowej półce tych tytułów nie ma. Jeśli przed dzieckiem tydzień powtórek, możesz skorzystać z 7 dni za darmo, bez podawania karty. Okres próbny sam się kończy i nie zamienia się w płatną subskrypcję. W tydzień zmieszczą się wszystkie krótkie utwory, cały Mały Książę i Opowieść wigilijna po części na wieczór. Bez reklam przed słuchaniem, w trakcie ani po. Jak to działa, opisujemy w cenniku.
Najczęstsze pytania
Czy słuchanie zastąpi lekturę?
Nie. Pomaga poznać treść i powtórzyć ją przed lekcją, ale nauczyciel może pytać o cytaty, opisy i szczegóły, które łatwiej odszukać w tekście. Najlepiej sprawdza się słuchanie z tekstem obok albo słuchanie po lekturze, jako powtórka.
Ile trwa Mały Książę do słuchania?
1 godzina 31 minut w 3 częściach. Najwygodniej słuchać jednej części na wieczór i po każdej zapisać, kogo Mały Książę spotkał.
Od jakiego wieku jest Janko Muzykant?
Na stronie tytułu podajemy wiek od 10 lat. Słuchanie trwa 19 minut. Nowela kończy się smutno, dlatego z młodszym dzieckiem lepiej słuchać razem i porozmawiać po wysłuchaniu.
W której klasie omawia się te lektury?
Tego nie podajemy, bo listy lektur zmieniają się razem z podstawą programową, a część tytułów nauczyciel wybiera sam. Aktualną listę na ten rok zna wychowawca albo polonista. Wiek przy tytule mówi tylko, od kiedy dziecko zrozumie historię ze słuchu.